Karşılaştığımız şeyler tesadüf müdür?

En son güncellendiği tarih: Oca 12


Hayatlarımızla ilgili her şeyin tesadüf olduğunu düşünüyoruz ama buna karşı gerçek şaşırtıcı bir şekilde düzenli ve basittir.

1949 yılında dilbilimci George Zipf’in dillerdeki kelimelerin kullanım sıklığıyla alâkalı yaptığı araştırmalarda hangi dil olursa olsun günlük konuşmalarda ya da yazılarda en sık kullanılan 2.kelimenin en sık kullanılan 1.kelimenin ½’si, 3.kelime ⅓’ü, 4.kelime ¼’ü, 5.kelime ⅕’i kadar kullanıldığı görülmüştür. George Zipf James Joyce’un Ulysses romanını incelemiş ve bu romandaki kelimelerin kullanım sıklığını bulmuştur. Bu incelemeye göre en fazla kullanılan 1.kelime 8000 defa, 10.kelime 800 defa, 100.kelime 80 defa ve 1000.kelime 8 defa kullanılmıştır. Günümüzde bilgisayar yardımıyla çok sayıda dillerde yazılmış eserler incelenmiş, Türkçe dahil eserlerin ortalama olarak bu yasaya uyduğu gözlenmiştir. Konuşurken ya da yazı yazarken kullandığımız kelimelerin sayısı biz farkında olmadan bu yasaya uyar.

Zipf Yasası sadece Türkçede değil İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve hatta tercüme edemediğimiz antik dillerde bile geçerlidir. Diller ve onlarla yazılmış eserler bu yasaya uyamayacak kadar karmaşık ve kompleks gözükse de Zipf yasasının sosyal bilimler gibi başka sistemlerde de karşımıza çıkması olayı çok daha gizemli ve ilginç bir hale getirmekte. Olayların binlerce farklı şekilde gerçekleşme olasılığı olduğu düşünülse de bu olasılıklar belli bir kuralı takip eder.

2004 yılında yapılanbir araştırmada dünyadaki şehirler nüfusa göre sıralanmış ve bu yasaya ortalama olarak uyduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca 2008 yılında İngiliz, Fransız, Brezilya ve Orta Doğu mutfağındaki tarifler incelendiğinde bu kurala uyduğu görülmüştür.




45 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Abonelik Formu

  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn